جلسه یازدهم (11) : تک گویی  نمایشی (منو لوگ نویسی )

هدف: معرفی نقش تک گویی در نمایشنامه-آشنایی اعضاء با مونولوگ نویسی وتمرین

تعریف : " تک گویی" یا " مونولوگ" گفتارتک نفره شخصیت در نمایشنامه با خود، یا خطاب به دیگران است که بیانگراندیشه ، احساس یا درگیری و دغدغه های اوست.

 

کار کارگاه با طرح نمونه هایی از تک گویی های نگاشته شده و منتخب از نمایشنامه های موجود وچاپ شده آغاز میشود . ( تک گوییهای بلند یا کوتاه در متون نمایشی ویا نمایشنامه هایی که تماما تک گویی اند.)

مربی ضمن جلب توجه اعضاء به نمونه های طرح شده که با مشارکت خود اعضاء رو خوانی می شود، با طرح پرسشهایی ،به تحلیل وبررسی" نقش مونولوگ در نمایشنامه" میپردازد.(دیدن یا شنیدن نمونه های ضبط شده نیز و تمرکز روی تک گویی ها خالی از لطف  نیست ودر صورت امکان در نظر گرفته شود )

تکلیف:اعضاءکارگاه را مکلف کنید از روی نوارهای تصویری (ویدئویی –cd) فیلم های موجود سینمایی یا سریال ها ونمایشهای تلوزیونی یا رادیویی تعدادی مونولوگ را مشخص و باز نویسی یا بصورت صوتی یا تصویری ارئه کنند . ( مطالعه عینی و عملی روی مونولوگها ، وگفتگو در باره آنها به درک وشناخت بیشتر اعضاء از نقش " تک گویی" در نمایش مدد می رساند .

-         نقشهای مونولوگ ( تک گویی) در نمایشنامه:

1-    بیان اندیشه وتفکر ، یا احساسات و عواطف درونی شخصیت نمایشی(معرفی)

2-    روایت گری گذشته یا شرح حال و حدیث نفس ( بیان خوشتن)

3-    طرح آرزوها وآمال یا نقشه های آینده شخصیت نمایشی ( طرح وتوطئه)

4-    ایجاد موقعیت نمایشی ودر گیری باخود یا دیگرانی که به او پاسخ نمیدهند.

5-    توصیف و تصویر سازی های خیالی شخصیت ( بازسازی نمایشی )

6-    بیان شاعرانه نمایشی وکلام زیبا از طریق شخصیت

7-     و...

  علاوه براین ممکن است نقشهای دیگری نیزبرای تک گویی توسط اعضاء ودر جریان مکالمه و گفت وشنود در باره " تک گویی" ایجاد شود.

تمرین :براساس نقشهای تعیین شده برای مونولوگ،بصورت محاوره ( شفاهی) ، یا کتبی اعضاء تک گویی کنند ، یا نوشته های خود را برای جمع بخوانند .

تک گوییها می تواند از زبان شخصیت های تعیین شده در طرح های اصلی نمایشنامه های کارگاه بیان شفاهی یا مکتوب شود .

نمونه ومثال:

-         شخصیت از گذشته ، حال وآینده اش باخود یا برای دیگران حرف بزند .

-         شخصیت از آرزوها، خواسته ها ،اهداف و افکارش بگوید.

-          شخصیت از شکست ها ، پیروزی ها یش سخن پراکنی کند.

-         شخصیت وانمود کند که با کسی درگیر است و ستیزه کلامی میکند.

-         و...

( بمنظور تقویت تخیل و انگیزه اعضاء برای طرح تک گویی، آنها را در موقعیت نمایشی خلاق قرار دهید .مثلا از زبان یک گل، خار ، موش ، گربه، دیو ، جادوگر و... در موقعیت های مختلف مثل پیروزی، شکست ، فرار، هجوم، ترس و...سخن گویی کنند)

برای تک گویی ، قرار گرفتن در موقعیت هایی نمایشی مثل:" سخنرانی" ،" خطابه خوانی" ، " شاعری کردن" ،" دفاعیه یک متهم" ،"تنها یی قهرمان"،" گیر افتادن در مخمصه" و...نیز برای تمرین مناسب است.

یاد آوری : تک گویی در نمایش به ضرورت و با منطق خاص نمایشی و در موقعیتهای ضروری و قابل قبول نوشته می شود  واجباری نیست.

 جایگاه انواع انواع تک گویی در متن نمایشی:

1-    تک گویی در آغاز نمایش ( شروع –مقدمه – روایت گری و...)

2-    تک گویی در میانه نمایش ( در تنهایی شخصیت ، گرفتاری و...)

3-    تک گویی در پایان متن ( برای جمعبندی ، نتیجه گیری ، پیام و...)

4-    تک گویی کامل در متن نمایش ( نمایشی با یک شخصیت)

5-    تک گویی ترکیبی در نمایشنامه ( بخشی از یک نمایشنامه و...)

6-    و...

      نکته مهم :

بنا به آموزه های  نمایشی وبر اساس تاکیدهای خاص در نمایشنامه نویسی، چون جوهره هنر نمایشی  " حرکت" و " ایجاد موقعیت نمایشی " برای" دیدن و دیده شدن" است و در اصل و اساس ، نمایش با داستان تفاوت دارد و " کلام " عنصرثانویه در نمایش محسوب می شود ، ضرورت دارد تا به اعضاء کارگاه نمایشنامه نویسی یاد آور شوید وتمرین کنید که حتی الامکان در نگارش نمایشنامه از " زیاده گویی " ، " بیهوده گویی " ، " داستان گویی " ، " نصیحت گری " ،" شعار زده گی" و... که مخل ادبیات نمایشی و تضعیف کننده ارزشهای  نمایشی است پرهیز کنند .از سوی دیگر تک گویی از زبان شخصیت نمایشی مطابق تعریف شخصیت و ابعاد تعیین شده برای او صورت میپذیرد و یک شخصیت در متن نمایشی نمیتواند دو گانه سخن بگوید .( یکبار بجای خودش – یکبار به جای راوی ) مگر آنکه در متن نمایش دو نقش برای او تعریف شده باشد .( در برخی آثار سینمایی مثل درخت گلابی و آیینه های روبرو،و...اینگونه نگارش شده است )

                                                               پایان جلسه یاز دهم

برنامه جلسه دوازدهم :" تقویت ساختمان نمایشنامه "