جلسه سوم(3) : انتخاب ایده وارائه طرح اولیه نمایشنامه

هدف : انتخاب طرح های موفق ومناسب نمایشنامه نویسی ،هماهنگ با اصول ومعیارهای تعیین شده ساختار ملودرام

مربی مطابق فرم ارائه طرح اولیه نمایشنامه، خلاصه طرح های

اعضاء راجمع آوری و مطالعه میکند. سپس متناسب با جاذبه طرح ها واشتیاق آنها برای ارائه طرح درکارگاه، یک به یک طرح ها خوانده میشود.( توضیح شفاهی در مورد طرح، به انتقال هدف نویسنده وروشن شدن نقاط مبهم کمک میکند ، اما بهتر است به اعضاء گفته شود که طرح مکتوب نمایشنامه باید گویا باشد)

ویژگیهای طرح کامل نمایشنامه :

  1. چکیده داستان وخلاصه ماجراهای نمایشنامه را کامل وروشن بیان کند.

  2. نقاط عطف نمایشنامه( آغاز ،میانه وپایان) را مشخص و قابلیت گسترش داشته باشد.

  3. حوادث اصلی منظم ( به هم پیوسته) ومنطقی داشته باشد.

  4. شخصیت های اصلی نمایشنامه و خصوصیات آنها رامعرف باشد.

  5. هدف اصلی و پیام نمایشنامه در خلاصه طرح لحاظ شود.

  6. هماهنگ با اصول ساختار ملودرام نمایشنامه، عناصر اصلی مثل : حادثه و بحران، گره وتعلیق ، نقطه اوج، گره گشایی و فرود در طرح دیده شود.

  7. در صورت لزوم عناصر ویژه نمایش عروسکی ( تخیل، فانتزی، اغراق، بزرگنمایی، کوچک نمایی، نمادگرایی، طنز و شوخی و...)در طرح حاضر باشد.

و...

مربیان محترم در کارگاه ودرزمان کارنمایشنامه نویسی وتحلیل طرح ها میبایست با توجه به این خصوصیات و سر فصل های تعیین شده برای طرح خوب وکامل نمایشنامه، در قالب گفتگو و پرسش وپاسخ با اعضاء مباحث را دنبال کنند.

( ضرورت دارد تا مطالب کتاب کار ودستور کار هر جلسه قبلا مطالعه و به محتوای آن مسلط باشند)

نکته : با توجه به تعداد اعضاء وطرح های ارائه شده ، وقت کارگاه را به گونه ای تقسیم کنید که امکان قرائت طرح بصورت عادلانه برای همه فراهم شود.در صورت لزوم خواندن و تحلیل طرح ها را با حوصله و دقت بیشتر به جلسه فوق العاده موکول کنید.چرا که" نمایشنامه" نیمی از کار نمایش و "طرح"نیمی از نمایشنامه کامل یا اسکلت اصلی ساختمان متن نمایشی است که باید محکم بنا شود.

تمرین: پس از خواندن وتحلیل طرح ها در قالب گفتگو با اعضاء و تعیین نقاط قوت و ضعف طرح ها براساس ویژگیهای مشخص شده، اعضای حاضر در کارگاه به گروههای 2-3 نفره تقسیم شده ودر فاصله زمانی مشخص مثلا15تا20دقیقه با کمک هم به اصلاح و تکمیل طرح ها ی خود می پردازند. سپس مجددا طرح های اصلاح شده ارائه و تغییرات تکمیلی در مورد آنها تا رسیدن به شرایط مطلوب و قابل قبول برای طرح اولیه تعقیب میشود.

از سوی دیگر با توجه به دستورکار نمایش عروسکی در مراکز فرهنگی هنری ، ترجیحا طرح هایی با قابلیت های نمایش عروسکی را مورد توجه قرار داده و انرژی کارگاه را صرف تقویت طرح های قوی تر کنید. طبعا همه طرحها امکان اجرای عروسکی در مراکز پیدا نخواهند کرد، اما همه می توانند در مسابقه نمایشنامه نویسی اعضاء شرکت کنند.

توجه : هر عضو برای خود دفتر یا پوشه نمایشنامه نویسی فراهم کرده و همه نوشته ها، تغییرات وفرایند شکل گیری متن را در آن ثبت کند . مربی نیز خلاصه طرح ها و سوابق تمرین و تدارک کارگاهی را دفتر یا پوشه کارگاه ثبت کند.

بعد از هر تمرین کارگاهی اعضاء را به پاکنویس و باز نویسی یافته های جدید تشویق کنید.

یاد آوری : چنانچه در سرفصل مباحث جلسه دوم آمده بود، طرح میتواند با اقتباس و براساس یک داستان ، حکایت ، واقعه تاریخی، زندگی نامه و....سایر آثار ادبی نگارش نمایشی شود.

انواع اقتباس برای نمایشنامه :

  1. بازنویسی نمایشی : در بازنویسی نمایشنامه ، نویسنده میتواند، بخشهای روایی داستان یا...را به صحنه های نمایشی تبدیل کند وتغییراتی در تقدم وتاخر وقایع ایجاد کند ، شخصیت های اصلی و فرعی را مورد توجه قرار دهد و... اما به اصل داستان و ماجرای اصلی ( منبع شفاهی یا مکتوب) وفادار باقی بماند و صرفاً آن را به نمایشنامه تبدیل کند.

  2. بازآفرینی نمایشی : در بازآفرینی نمایشی نویسنده میتواند از موضوع اثر اصلی، حوادث ، شخصیت ها یا بخشهایی از آن استفاده کرده وبا الهام از داستان و...به آفرینشی تازه در قالب نمایشنامه بپردازد . طبعا در این گونه اقتباس نویسنده نمایشنامه دیدگاه تازه ونو( خلاق) ایجاد میکند.

توصیه میشود هنرجویان نوجوان در ابتدا برای تمرین از داستانهای جا افتاده و پخته که دارای ساختار قوی ملودرام هستند برای نگارش نمایشنامه استفاده کنند ، تا مهارت لازم را برای تبدیل داستان به نمایشنامه پیدا کنند ، سپس به باز آفرینی یا خلق ایده ها و طرح های نو بپردازند.

در هر صورت مربیان گرامی مناسب است شرایط کار کارگاهی را به گونه ای فراهم کنند که اعضاء مستعد و نوجوان نمایشنامه نویسی گام به گام به نگارش نمایشنامه های موفق و جذاب نزدیک شوند .

دستور کار جلسه چهارم: " پرورش موضوع وماجرای نمایشنامه"

مربی با دادن تکلیف بازنویسی و تکمیل طرح ها بر اساس کار کارگاهی جلسه سوم، توجه اعضاء را به" موضوع و ماجرا در نمایشنامه " جلب میکند.با طرح چند سئوال به موضوع نزدیک ترمیشوند:

1- موضوع نمایشنامه شما چیست؟

2- نمایشنامه شما چه حرفی برای گفتن دارد؟

3- تفاوت میان" موضوع " و" ماجرا" با" ایده "چیست؟

و...

بدین ترتیب اعضاء با آماده کردن پاسخ برای این سئوالات برای جلسه چهارم گارگاه نمایشنامه نویسی آماده می شوند.

در صورت داشتن وقت کافی نمایشنامه کوتاه دیگری از آثار موفق مسابقه نمایشنامه نویسی مربیان با کمک اعضاء نمایشنامه خوانی ودر باره آن گفتگو وبحث کنند.

پایان جلسه سوم

برنامه جلسه چهارم :" پرورش موضوع و ماجرا در نمایشنامه "