جلسه دوم(2) : تبدیل داستان ها به نمایشنامه – تمرین کارگاهی

هدف : تقویت آگاهی و مهارت اعضاء نسبت به تفاوتها وتبدیل داستان به نمایشنامه ( در سطح طرح اصلی)

 

ابتدا مربی ضمن فضاسازی ،مباحث علمی- کاربردی جلسه نخست را در قالب گفتگو  وپرسش وپاسخ مرور کرده ،وسپس مطابق تکلیف  کارگاهی ، به سازماندهی ونوبت بندی ارائه طرح ها و تکلیف اعضاء (بیان خلاصه داستانهای مناسب) بصورت فردی یا گروهی میپردازد.

 نکته:( متناسب با وقت کارگاه و تعداد طرح ها عمل میشود)

ضرورت ها : (طرح سر فصل های آموزشی ضروری)

1-       آشنا ساختن اعضاء با ساختار ملودرام قصه ونمایش

2-       تغییر ساختار داستانها به منظور تقویت طرح نمایشی

3-       گفتگودر مورد اقتباس ( بازنویسی- باز آفرینی)

و...

با مطرح شدن اولین داستان و ارائه طرح اعضاء برا ی تغییر داستان وتبدیل آن به نمایشنامه ، مربی توجه آنها را به " ساختار فنی ملودرام قصه ها " به زبان ساده جلب میکند :

 معرفی منبع آموزشی:( مباحث تفصیلی مربوط به ساختار ملودرام قصه ونمایش در کتاب " قصه گویی ونمایش خلاق" دیوئی چمبرز-ترجمه خانم ثریا قزل ایا غ- نشر دانشگاهی و "جزوه آموزش نمایش عروسکی" ویژه مربیان مراکز فرهنگی هنری کانو ن تالیف علی اکبر حلیمی ص78به بعد آمده است. ضرورت دارد مربیان محترم ضمن مطالعه منابع، به موضوع مسلط باشند و برای طرح موضوع به زبا ن ساده ، از این گونه عبارات استفاده کنند:(نمودار ملودرام را روی تخته رسم کنید،و در قالب گفتگو وپرسش و پاسخ با نوجوانان)

-         بچه ها هر داستانی که مارا جذب میکند، وتاپایان به دنبال خود میکشد، حتما دلایلی دارد. اینطور نیست؟

- همین داستانی که شما گفتید ، چرا دوستش دارید؟

- کجای قصه جذاب تر است ؟

اگرداستان شکل دیگری بود ، چطور؟ ایا جاذبه داشت؟

- آیا ما میتوانیم داستان را تغییر دهیم ؟ چگونه ؟و..

-هر داستانی علاوه برشکل ظاهری ومضمون و محتوا ، یک ساختمان یا اسکلت بندی محکم (تکنیکی) دارد که به آن" ساختار ملودرام" قصه می گویند.

برای مثال از یک داستان آشنا استفاده می کنیم:

"کدوی قلقله زن" داستان عامیانه شفاهی که ساختار ملودرام ( نمایشی ) دارد وهمه شنیده اید:

1-       مقدمه( معرفی زمان –مکان-موضوع وقهرمان در شروع)

2-       حادثه وبحران(خانه بخت رفتن دخترش وتنهایی پیرزن)

3-       گره وتعلیق(دلتنگی های مادر پیر برای دخترش ودوری)

4-   اوج گیری ونقطه اوج(رد شدن از جنگل تاریک وخطرناک ومواجهه با حیوانات وحشی تارسیدن روی تپه- خانه دختر)

5-       گره گشایی( بارفتن پیرزن توی کدوبرای بازگشت به خانه)

6-       فرود( موفقیت در عبور از جلوی حیوانات وحشی جنگل)

7-       پایان- پیام غیرمستقیم ( استفاده از فکربرای حل مشکلات)

 باطرح این مثال و تطبیق آن با نمودار رسم شده ، به طرح نمونه های معروف دیگر مثل " بز زنگوله پا"، " هانسل و گرتل"و... بپردازید .

 در ادامه برهمین مبنا داستان های ارائه شده اعضاء گروه یک به یک وبا مشارکت فکری و عملی خودشان نقد و بررسی میشود.

یک تمرین:تغییر ساختار قصه برای نمایش

اعضاء را به گروههای 2-3 نفره تقسیم می کنیم و از آنها می خواهیم که در یک زمان کوتاه ( 15دقیقه)، داستانهای پیشنهادی خود را به هم ریخته وضمن تغییر و تحولاتی در روال تداوم ماجراها وموضوع و حوادث داستان ( باز آفرینی) ودر مسیر تقویت ساختاری ، ساختمان و طرح اصلی داستان برای نمایش ( دیده شدن) آماده ومجددا طرح  خودرا به جمع ارائه کنند.( در صورت داشتن فرصت کا فی ، ارائه طرح یا بخشهایی از آن بصورت فی البداهه و در قالب نمایش خلاق تجربه میشود).

مربیان گرامی به زبان ساده مبحث " بازنویسی" وباز آفرینی " را که در آموزه های شغلی خود در حوزه ادبیات کودکان فرا گرفته اند، در اینجا به کار گرفته وبه شکل خلاق کارگاه را به آفرینش ادبی- نمایشی سوق میدهند .

پس از آفرینش مجدد خلاصه طرح های قصه- نمایش و ارائه کارگاهی اجرایی یا بیان شفاهی آن ، نقد وبررسی براساس معیارملودرام ( عناصر موجود در هر طرح) ارزیابی وبه شکل گروهی تحلیل میشود.

طبعا در این میان با توجه به تفاوت وتنوع داستانهای مطرح شده وتعلق داشتن هر داستان به یکی از انواع داستان ( واقعی- خیا لی-اجتماعی  - تاریخی- حماسی – مذهبی و...)، مربیان گرامی اعضاء را با انواع داستان ( مثل انواع نمایشنامه) از نظر مخاطب،موضوع، سبک و...آشنا میکنند.

در پایان دستور کار جلسه سوم تعیین و تکلیف لازم به اعضاء کارگاه داده میشود:

  " انتخاب ایده و ارائه طرح اولیه نمایشنامه"

اعضاء کارگاه موظف میشوند تا ایده و طرح اولیه خود برای نمایشنامه را در قالب فرم شماره 1( ارائه طرح نمایشنامه)

آماده ودر جلسه سوم مطابق سرفصل های قبلی تحویل دهند.

ملاحظات :

1-طرح نمایشنامه میتواندبا اقتباس از داستانهای مطرح شده در جلسه اول و دوم ومبتنی براصول کارگاهی ارائه شود.

2-منابع دیگر برای انتخاب ایده وطرح اولیه توسط مربی محترم به شرح زیر معرفی میشود:

الف) قصه ها وداستانهای شفاهی ومکتوب

ب)زندگی نامه ها و شرح احوال ها

ج) خاطرات و مشاهدات اعضاء – زندگی واقعی

د) تخیلات و آفرینشهای ادبی خلاق اعضاء

ه) حوادث ووقایع مندرج در روزنامه ها- نشریات

و)...

3- با توجه به گرایش فعالیت نمایش عروسکی درمراکز کانون ونیاز به متن نمایشنامه عروسکی ،مربیان ترجیحا اعضاء را تشویق به ارائه طرح هایی با ویژگیهای نمایش عروسکی کنند.

( خصوصیات نمایشنامه عروسکی در جزوه آموزش نمایش عروسکی ویژه مربیان آمده است)

4-   ایجاد نظم وتداوم بخشی به انجام بموقع تکالیف کارگاهی و پیگیری دقیق مربیان، به ساماندهی و موفقیت فعالیت می انجامد.لذا ضمن ایجاد جاذبه و انگیزه در شرکت کنندگان، در تشویق آنها به تعامل بیشترکوشا باشید.

5-   مربیان محترم موظف به مطالعه کتاب کار قبل از تشکیل هر جلسه و آماده سازی مواد وملزومات فعالیت هستند .

                                        پایان جلسه دوم

برنامه جلسه سوم : " انتخاب ایده وارائه طرح اولیه نمایشنا مه "