کارگاه نمایشنامه نویسی نوجوانان

زیر نظر مدیریت تئاتر و تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

نخستین جلسه " کارگاه نمایشنامه نویسی نوجوانان"

جلسه اول (1) : تعاریف ، انواع وتفاوتهای" داستان" با "نمایشنامه"

هدف : آشنا ساختن اعضاء با تعریف کلی نمایشنامه ، انواع نمایشنامه ،و تفاوتهای آن با داستان

الف) تعریف نمایشنامه : ( در قالب گفتگو و پرسش و پاسخ بین مربی و اعضاء حاصل شود)

 تعریف عام :

     " نمایشنامه  یک متن ادبی است، که با تعیین صحنه ها ، شخصیت ها وحوادث یک داستان یا ماجرا ،با استفاده از " دیالوگ" ( گفتگوهای بین اشخاص) یا " مونولوگ" ( تک گویی ) و" اکت" شرح حالات و حرکات آنها، برای اجرا شدن روی صحنه تئاتر یا نمایش عروسکی و... نوشته می شود."

توضیح: امروزه با توجه به مشکلات ومحدودیت هایی که گاهی برای اجرای نمایشنامه ها فراهم می شود ، "نمایشنامه خوانی "نیزبصورت گروهی بعنوان یک فعالیت ادبی –هنری جدید در سطح جهانی و ایران مطرح شده است ، که در سطح مراکز فرهنگی-هنری کانون و توسط مربیان ونوجوانان عضو نیز قابل اجراست. طبعا دراجرای چنین فعالیت جذاب و کم هزینه ، امکان "بحث در باره نمایشنامه خوانده شده" و "نقد وبررسی ادبی" آن  و "مسابقه"نیز می تواند نظیرسایر فعالیت های کانون مثل "بحث کتاب"و "بحث آزاد" و... صورت پذیرد.

 توجه : برخی نمایشنامه ها ممکن است در قالب " طرح نمایشی بی کلام" برای اجرا به شیوه  " نمایش عروسکی" یا " نمایش  بی کلام " (پانتو میم) نگارش شوند. چنانچه در جشنواره های نمایش عروسکی یا در صحنه های تئاتر نیزشاهد نمونه هایی از آن  بوده ایم. چنین متن هایی در حقیقت " شرح صحنه حرکات ، حالات و اتفاقات " یک داستان یاماجرا هستند که به شکل خاص و بارعایت قواعد دستوری و نگارش ادبیات نمایشی نوشته میشوند. گاهی این گونه نمایشنامه ممکن است بصورت ساده، شباهت به متن فیلم (فیلمنامه) نیز پیدا میکند.در هرصورت نمایشنامه ، متن نمایشی است که بعنوان دستور کاری برای اجرا در صحنه ونقشه عملیاتی ساختمان نمایشی محسوب میشود .

نکته : { مربیان میتوانند تعاریف دقیق تر دیگری نیز از نمایشنامه را متناسب با توانایی درک وفهم مخاطبان کارگاه ، از منابع تخصصی تئاتر یا فرهنگ نامه ها استخراج کرده وارائه دهند }

تاکید آموزشی : با توجه به کارگاهی بودن کلاس، ضرورت دارد که مربیان عزیز این مباحث را حتی الامکان در قالب پرسش و پاسخ و گفتگو وتبادل نظر با نوجوانان طرح و پخته کنند تا علاوه بر تعامل و جاذبه ، زمینه درک و فهم بهترمبانی نظری را برای آنها فراهم آورد.

ب) انواع نمایشنامه :

   { در اینجا بصورت گذرا و ساده توجه اعضاء را به انواع کلی نمایشنامه جلب کرده و تصورو تبادل نظر در باره آنهارا فراهم کنید}

 - انواع نمایشنامه از جهت شکل اجراء :

1-       نمایشنامه عروسکی وماسک

2-       نمایشنامه صحنه ای( زنده با حضور بازیگران)

3-       نمایشنامه رادیویی

4-       نمایشنامه تلوزیونی

5-       نمایشنامه خیابانی

6-       و...

-         انواع نمایشنامه از نظر مخاطب :

1-نمایشنامه کودکان

2- نمایشنامه نوجوانان

3-نمایشنامه دانش آموزی

4- نمایشنامه دانشجویی

5-نمایشنامه حرفه ای ( برای جامعه و بزرگسالان)

و...

-انواع نمایشنامه از نظر محتوایی: (موضوعی)

1- نمایشنامه طنز- کمدی ( شادی آور)

2- نمایشنامه تلخ- تراژدی ( غم انگیز)

3- نمایشنامه حماسی پهلوانی

4- نمایشنامه مذهبی- دینی

5- نمایشنامه تاریخی- اجتماعی

6- نمایشنامه تلفیقی –ترکیبی موضوعی ومحتوایی                                                و...(مثلا: حماسی- مذهبی ، تراژدی – کمدی،اجتماعی – دینی یا....)

- انواع نمایشنامه از نظر سبک –سیاق و شیوه نگارش:

1- نمایشنامه واقع گرا ( نگارش مبتنی بر واقعیت )

2- نمایشنامه فرا واقع گرا ( نوشته  فرم گرا - نمادین )

3- نمایشنامه منظوم ( بصورت شعر)

4- نمایشنامه منثور ( نگارش در قالب نثر)

5- نمایشنامه بی کلام( طرح نمایشی)

و...

-انواع نمایشنامه (درام) از جهت ساختار فنی متن:

1-تراژدی ( نمونه های کلاسیک وجدید)

2-کمدی ( نمونه های مختلف مثل کمدی کلاسیک – کمدی دلارته – کمدی موقعیت - کمدی شخصیت و... برای مطالعه بیشتر به کتب تاریخ تئاترمراجعه کنید)

3- ساختار ملودرام ( رایج در حوزه ادبیات نمایشی و داستانی معاصر ، بویژه در ادبیات کودکان ونوجوانان و ادبیات نمایشی )

4- کمدی – تراژدی ( ترکیبی مدرن وجدید ازتراژدی وکمدی متعلق به دوره معاصر)

و....

 

توجه : مربی محترم کارگاه متناسب با  آگاهی و توان( کشش علمی) اعضاء نوجوان کارگاه ، وبا تعامل ومشارکت آنها در تقسیم و طبقه بندی انواع نمایشنامه بصورت گذرا تلاش میکند تا فضای کار ،به کلاس درس و مباحث نظری تبدیل نشود. این تقسیم بندی ها با توجه به دید گاههای مختلف کارشناسی در حوزه هنرهای نمایشی متنوع ومختلف است.( حداکثر زمان اجرای مباحث الف وب 30 تا 40 دقیقه در نظر گرفته شود).

 

ج) تفاوت های داستان  با نمایشنامه :

کار کارگاهی : ( تمرین) ابتدا مربی بخشی از یک قصه آشنا ( مثلا گلدان خالی یا... ) را برای اعضاء بازگویی میکند، سپس با آنها براساس پرسشهای زیر به تبادل نظر می پردازد:

1- آیا این داستان به درد نمایش میخورد؟ چرا؟

2-چه قسمت هایی از آن دیدنی تر است؟

3- اگر بنا باشد بصورت نمایشنامه نوشته یا اجرا شود، در چند صحنه نمایشی قابل تصور واجرست؟

4- شخصیت های اصلی داستان  (نمایش) کدامند؟

5- حوادث اصلی برای نوشتن واجرای آن چیست؟

6- برای نمایش شدن داستان چه تغییراتی در آن میتوان بوجود آورد؟ (حذف یا اضافه کردن شخصیت ها و حوادث و...)

7- و...( جمعبندی مباحث بهتر است روی تخته نوشته شود)

 شنیدن کی بود مانند دیدن ؟!          زلیخا گفتن ویوسف شنیدن

بر اساس این پرسشها وپاسخ هایی که اعضاء میدهند، وبمنظور ایجاد حرکت وتنوع در کارگاه ، مربی از اعضاء میخواهد که در یک یا دو گروه در زمانی محدود وکوتاه( 15 تا 20 دقیقه) همه یا یک صحنه از داستان را بصورت فی البداهه وبا تقسیم نقش درقالب نمایش خلاق اجراکنند.( شکل اجرا متناسب با فضا ووقت کارگاه، میتواند بصورت کلامی درقالب گفتگوی نمایشی رادیویی دور میزی یا حرکتی روی صحنه اتفاق بیفتد).

 سپس تفاوت های  داستان با نمایشنامه با استنباط ودر قالب گفتگوی اعضاء ومربی براساس مشاهدات استخراج می شود:

1-       داستان توصیفی ( گفتنی یا نوشتنی) است، اما نمایشنامه تصویری-تجسمی ( دیدنی –اجرا شدنی) است.

2-       داستان راوی( اول شخص یا دانای کل) دارد ، نمایشنامه راوی ندارد، هرشخصیت به جا ی خودش صحبت میکند.

3-   صحنه های داستان میتواند کوتاه ، زودگذرو پر تغییر باشد،اما صحنه های نمایشنامه ، نسبتا طولانی ، پایدار و پویاتر است.

4-   نمایشنامه بیشتر متکی به حوادث، حرکات و حالات شخصیت ها است، اما داستان به بیان حادثه ، رفتاروحالات  شخصیت هابا استفاده از کلمات میپردازد.

5-       و...( تفا وت های دیگری که جمع به آن میرسند)

   در پایان تفاوتها داستان و نمایشنامه، با مشارکت اعضاء استخراج و تبیین و تدوین می شود و یک نمونه کوتاه و موفق از نمایشنامه های تنظیم شده براساس داستانهای آشنا و موجود در کانون( نمونه های برگزیده چاپ شده مسابقات نمایشنامه نویسی ).

تکلیف کارگاهی برای جلسه بعد :

انتخاب داستان، مطالعه و بررسی فردی یا گروهی اعضاء وطرح حداقل یک داستان پیشنهادی مناسب برای نمایشنامه شدن توسط هر یک از اعضاء یا گروههای2-3 نفره( تعیین تفاوت ها وتغییراتی که در داستان برای نمایشنامه بایدصورت پذیرد بصورت مکتوب وارائه حضوری- جمعی به کارگاه نمایشنامه نویسی)

 

پایان جلسه اول :

 ( مربی پس از پایان هر جلسه  ، مطابق سر فصل تعیین شده ، گزارشی از کار انجامشده و نقاط قوت و ضعف جلسه کارگاهی خود را در فرم مربوطه می نویسد و دستور کار جلسه دوم را مرور میکند ، گزارش کار مربی برای ارائه به کارشناس مربوطه وثبت وتبادل تجربیات در جلسات کارشناسی مطابق فرم های تعیین شده مورد استفاده قرار میگیرد.)

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA MicrosoftInternetExplorer4

هوالخلاق                                                                                       فرم شماره (1)

 

فرم ارائه "طرح اولیه نمایشنامه" کارگاه نمایشنامه نویسی نوجوانان- مراکز فرهنگی هنری

                                                                   کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان

 

 

عنوان طرح:                           نویسنده:                  عضو مرکز:               استان:

نام مربی کارگاه:

خلاصه طرح نمایشنامه : (چکیده ماجرا)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

یادآوری : بیان ماجراهای اصلی نمایشنامه، معرفی قهرمانان اصلی ، و نقاط عطف ( آغاز- میانه- پایان) و تاکید بر پیام نهایی و نتیجه نمایشنامه در خلاصه طرح ضروری و تعیین کننده است.

 منبع وماخذ اصلی طرح:

ملاحظات:

 

 

 

 

 

نام وامضای نویسنده:                                           تاریخ نگارش:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه سی و یکم خرداد 1389ساعت 10:54  توسط علی اکبر حلیمی  |